Nazwa i kategoria prawna
Kategoria na etykiecie, na przykład Scotch Whisky, London Dry Gin albo Rum, to nie ozdobnik, tylko informacja prawna. Każda z tych nazw ma w Unii Europejskiej swoją definicję: minimalną moc, dozwolone surowce i sposób produkcji. Producent może jej użyć tylko wtedy, gdy spełnia te warunki.
Jeśli zamiast nazwy kategorii widzisz napój spirytusowy, trunek nie spełnia jej wymogów, najczęściej ma za niską moc. Tak bywa z rumami spiced o mocy 35%, które nie mogą nazywać się rumem, choć powstały na jego bazie.
Moc i pojemność
Moc podaje się w procentach objętości, oznaczonych jako % vol. lub alc. To zawartość czystego alkoholu w trunku. Whisky ma co najmniej 40%, gin i rum co najmniej 37,5%. Oznaczenie cask strength albo barrel proof znaczy, że whisky rozlano z mocą, z jaką wyszła z beczki, bez rozcieńczania wodą, zwykle od 50 do ponad 60%.
Pojemność podaje się w litrach, centylitrach lub mililitrach: 0,7 l, 70 cl i 700 ml to ta sama butelka. W USA standardem jest 0,75 l, dlatego amerykańskie wersje niektórych trunków mają inną pojemność niż europejskie.
Wiek na etykiecie
Liczba lat na etykiecie whisky oznacza wiek najmłodszego destylatu w butelce. Whisky 12-letnia może zawierać starsze whisky, ale żadna jej część nie leżakowała krócej niż 12 lat. Liczy się tylko czas w beczce: w butelce whisky już się nie starzeje.
Whisky bez podanego wieku, nazywana NAS od no age statement, musi mieć co najmniej trzy lata. Przy rumie liczby bywają mylące. W rumach dojrzewających metodą solera liczba na etykiecie często oznacza najstarszy składnik mieszanki albo nazwę serii, a nie wiek całego trunku. Rocznik lub data destylacji mówią wprost, kiedy destylat powstał.
Styl i pochodzenie
Styl mówi, jak powstał trunek. Single malt oznacza whisky słodową z jednej destylarni, blended mieszankę whisky z wielu destylarni, a blended malt mieszankę samych whisky słodowych. Przy ginie oznaczenia London Dry i distilled gin mówią o metodzie destylacji, przy rumie agricole o tym, że powstał ze świeżego soku z trzciny.
Pochodzenie może być podane jako kraj, region albo konkretna destylarnia. Zapisy distilled in i bottled in rozróżniają miejsce destylacji i rozlewu. Niezależni rozlewcy, tacy jak Douglas Laing czy Gordon & MacPhail, kupują beczki z różnych destylarni i butelkują je pod własną marką, podając nazwę destylarni albo tylko region.
Beczka i wykończenie
Informacja o beczce podpowiada smak. Bourbon cask to zwykle wanilia i miód, sherry cask suszone owoce, orzechy i przyprawy, port cask owoce czerwone. Wykończenie, oznaczane jako finish albo finished in, to dodatkowe kilka miesięcy lub lat w beczce innego typu po głównym leżakowaniu.
Single cask oznacza, że cała butelka pochodzi z jednej beczki. Takie wydania są limitowane i każda partia smakuje trochę inaczej. Na etykiecie znajdziesz wtedy często numer beczki, liczbę butelek i datę rozlewu.
Oznaczenia dodatkowe: filtracja i barwa
Non chill-filtered oznacza whisky niefiltrowaną na zimno. Filtracja w niskiej temperaturze usuwa związki, które przy schłodzeniu lub dolaniu wody mętnieją, ale według wielu degustatorów zabiera też część aromatu. Whisky niefiltrowana może zmętnieć po dodaniu lodu i nie jest to wada.
Natural colour albo no added colour znaczy, że nie dodano barwnika. W szkockiej whisky dozwolony jest karmel E150a, który wyrównuje kolor między partiami. Barwa whisky z barwnikiem nie mówi więc nic o wieku ani o beczce.
